Eduardo Moreno Bergaretxe

Deskribapena

1976ko uztailaren 23an, Eduardo Moreno Bergaretxe, 25 urtekoa, desagertu egin zen Saint-Jean-de-Luz udalerri frantsesean. Goiz hartan, bizi zen apartamentutik atera zen hitzordu batera joateko; dirudienez, hitzordu hori Hendaiako Mugalde liburu-dendaren bidez jarri zioten. Topaketa goizeko hamarretan egin behar zen, Saint-Jean-de-Luzeko La Consolation kafetegian, baina establezimenduko arduradunek adierazi zuten Moreno Bergaretxe ez zela lokalera sartu.

Eduardo Moreno Bergaretxe, ‘Pertur’ ezizenez ezaguna, Donostian jaio zen 1950eko urriaren 13an. 1972ko irailean Frantziara ihes egin zuen, Bilbon Poliziari ihes egin ondoren. ETA politiko-militarreko buruzagia izan zen, eta haren Bulego Politikoko arduraduna, Javier Garaialde ‘Erreka’rekin batera. Desagertu aurreko hilabeteetan, biek Otsagabia ponentzia idatzi zuten. Testu horrek bide politiko bat irekitzea proposatzen zuen, Francoren heriotzaren ondoren sortutako testuinguru berrian, eta «borroka armatua» bigarren maila batera eramatea defendatzen zuen.

Haren jarrerak talka egin zuen berezien jarrerarekin, hau da, ETA politiko-militarreko komando berezienarekin, indarkeriarekin jarraitzearen aldekoak baitziren. Barne-tentsio hori bereziki areagotu zen 1976ko apirilean Ángel Berazadi industrialaria bahitu eta hil ondoren. Urte batzuk geroago jasotako lekukotasunaren arabera, ‘Pertur’ izan zen Berazadiren exekuzioaren aurka bozkatu zuen zuzendaritzako kide bakarra. Handik gutxira, sektore gogorreko kideek atxiki egin zuten, erakundearen barne-konferentzia batera joatea eragozteko; bozketa batek erabaki zuen aske uztea, oso alde txikiarekin.

‘Pertur’en azken arrasto ezagunak 1976ko uztailaren 23an kokatzen du, 09:40ak aldera, Saint-Jean-de-Luzen, Miguel Ángel Apalategi Ayerbe ‘Apala’rekin eta Francisco Mujika Garmendia ‘Pakito’rekin batera; biak ETA politiko-militarreko sektore gogorreko kideak ziren. Haiek deklaratu zutenez, Moreno Bergaretxek Behobiaraino eramateko eskatu zien, Espainiako mugara, eta han utzi zuten 11:30ak aldera. Harrezkeroztik ez da haren berririk izan, eta haren gorpua ez da inoiz aurkitu.

Desagertze-kasu bat da, egiletza nahasia duena. Ondorengo egunetan, eskuin muturreko eta talde parapolizialetako hainbat taldek, besteak beste Batallón Vasco Españolek, haren heriotza bere gain hartu zuten. 1976ko uztailaren 31n, El Correo Español-El Pueblo Vascok BVEren komunikatu bat jaso zuen; bertan ziurtatzen zen ‘Pertur’ exekutatu zutela eta Nafarroako herri batean lurperatu zutela.

Hala ere, hasieratik izan ziren susmoak haren desagerpena ETA politiko-militarraren barruko garbiketa baten ondorio izan zitekeela pentsatzeko, bereziekin zituen desadostasunengatik eta ‘Apala’ eta ‘Pakito’ izan zirelako bizirik ikusi zuten azkenak. Biek ukatu zuten desagerpenarekin inolako loturarik zutenik Frantzian egindako eginbideetan.

2008an, Eduardo Moreno Bergaretxeren familiak kereila aurkeztu zuen Espainiako Auzitegi Nazionalean, gertatutakoa argitzen saiatzeko. Fernando Andreu epaileak lau urtez ikertu zituen bi hipotesi nagusiak: batetik, ETA politiko-militarreko bereziak seinalatzen zituena; eta, bestetik, eskuin muturreko taldeak edo neofaxista italiarrak Espainiako polizia-zerbitzuekin elkarlanean aritu zirela planteatzen zuena. 2012ko irailean, auzia behin-behinean artxibatu zen, pertsona jakin bati egozteko nahikoa zantzu ez zegoelako.

Ia mende erdi geroago, ‘Pertur’en desagerpenak argitu gabe jarraitzen du. Haren familiak gertatutakoari buruzko egia jakitea eta haren gorpuzkiak berreskuratzea eskatzen jarraitzen du.

Prentsa